KOTOR VAROŠ, 29. avgusta – Na veliki pravoslavni praznik Uspenije Presvete Bogorodice – Veliku Gospojinu, 28. avgusta 2026. godine, kod hrama Svetog oca Nikolaja na Borcima otkriven je i osveštan Spomen-krst neznanom ratniku Jugoslovenske vojske u otadžbini (JVUO), koji je stradao tokom Bosanske golgote u aprilu 1945. godine.
Nakon Svete liturgije, trostrukog ophoda oko hrama i osvećenja vodice, obavljen je čin otkrivanja i osvećenja ovog spomen-obilježja.
Spomen-krst je, nakon više od osam decenija, podignut po blagoslovu maslovarskog paroha, protojereja-stavrofora oca Željka Popovića.
Spomenik je podigla Ljubica Hadži Marković, unuka poznatog ravnogorca i mučenika Đure L. Markovića.
Monumentalni spomen-krst isklesao je i postavio umjetnik iz Trebinja Željko Aleksić, koji je, kako je istaknuto, u ovo djelo nesebično ugradio i dio sebe.
Spomen-krst prikazuje potresan trenutak iz aprila 1945. godine – iscrpljenog vojnika JVUO koji, nakon napornog marša, umire na rukama svog oca. Događaj se zbio 24. aprila 1945. godine, a zabilježio ga je u svom ratnom dnevniku major Aleksandar Milošević.
Zahvaljujući istoričaru Nemanji Deviću, koji je priredio i objavio knjigu „Srpska priča“, sačuvano je svjedočenje o ovom tragičnom događaju. Prema tim zapisima, nepoznati vojnik pripadao je Timočkom korpusu JVUO, koji je obuhvatao Negotinski, Krajinski, Borski, Zaječarski i Boljevački srez.
Svečanosti na Borcima prisustvovala je i delegacija Ravnogorskog pokreta otadžbine Srpske, predvođena Jovom Vukelićem. On se prigodnom besjedom obratio prisutnima i održao emotivni istorijski čas o stradanju pripadnika JVUO.
Okupljenom narodu obratila se i Ljubica Hadži Marković, koja je zahvalila svima koji su prisustvovali, kao i onima koji su pomogli u podizanju spomen-krsta, istakavši da je podignut u znak sjećanja na sve one koji su stradali za slobodu, čast otadžbine i pravoslavnu vjeru.
Tom prilikom služen je i parastos stradalim pripadnicima JVUO iz sela Donji Borci i Kalamande, koji su život izgubili tokom Drugog svjetskog rata, ostajući, kako je navedeno, vjerni Kralju i Otadžbini.
