KOTOR VAROŠ, 7. marta – Danas je gotovo nemoguće zamisliti 8. mart bez cvijeća, čestitki i malih znakova pažnje. Cvjećare su prepune, restorani rezervisani, a poruke zahvalnosti ženama stižu sa svih strana. Ipak, iza ovog datuma ne krije se samo lijepa tradicija darivanja, već jedna snažna istorijska priča, priča o borbi za dostojanstvo, ljudska prava i ravnopravnost.
Početak te priče seže na početak 20. vijeka, u vrijeme kada žene širom svijeta nisu imale prava koja danas smatramo osnovnim. U mnogim državama nisu imale pravo glasa, radile su po 12 i više sati dnevno u fabrikama, a njihove plate bile su znatno niže od plata muškaraca.
Jedan od prvih velikih događaja zbio se 1908. godine u Njujorku, kada su hiljade radnica izašle na ulice tražeći kraće radno vrijeme, bolje uslove rada i pravo glasa. Njihovi protesti odjeknuli su daleko izvan Amerike i postali simbol borbe žena za pravdu i ravnopravnost.
Ideja da se ustanovi poseban dan posvećen ženama rodila se dvije godine kasnije, 1910. godine, na velikoj međunarodnoj konferenciji socijalističkih žena u Kopenhagenu. Tada je njemačka revolucionarka i borac za prava žena Klara Cetkin predložila da se svake godine obilježava međunarodni dan posvećen borbi žena za ravnopravnost. Prijedlog je prihvaćen sa velikim oduševljenjem i ubrzo je počeo da se obilježava u mnogim evropskim zemljama.
Poseban istorijski trenutak dogodio se 1917. godine tokom Ruske revolucije. U tadašnjem Petrogradu radnice su izašle na ulice tražeći „hljeb i mir“, protestujući protiv gladi i rata. Taj protest pokrenuo je niz događaja koji su ubrzo promijenili tok istorije, a upravo je taj datum kasnije prihvaćen kao Međunarodni dan žena.
Tokom 20. vijeka ovaj praznik postajao je sve značajniji širom svijeta. Njegovu važnost dodatno su potvrdile Ujedinjene nacije, koje su 1975. godine i zvanično proglasila 8. mart Međunarodnim danom žena.
Na prostoru bivše Jugoslavije 8. mart je decenijama imao posebno mjesto u društvu. U školama su djeca pravila čestitke za bake, majke, starije sestre, tetke, strine i učiteljice, organizovane su priredbe i svečanosti, a u preduzećima su žene dobijale cvijeće i male poklone kao znak poštovanja. Bio je to dan zahvalnosti, ali i podsjetnik na važnu ulogu žene u porodici i društvu.
Ipak, suština 8. marta ostala je podsjetnik na hrabrost žena koje su prije više od jednog vijeka ustale i tražile pravedniji svijet.
Zašto na kraju ne reći jednostavno i potpuno iskreno.
Drage žene, bake, majke, sestre, kćerke, supruge i prijateljice, vi ste temelj svakog društva. U vašim rukama nastaje porodica, u vašem strpljenju odrastaju generacije, a u vašoj ljubavi svijet pronalazi smisao. Neka vam svaki dan bude dan poštovanja, dostojanstva i priznanja. Neka vam svaki dan bude 8. mart.
ĐURO KRČIĆ
